Hợp tác trong lĩnh vực pháp lý, luật và quản trị [fr]

Hợp tác pháp luật và hành chính của Pháp ở Việt Nam là hợp tác lâu đời nhất trong số các nước phương tây. Hợp tác này dựa trên sự gần gũi giữa hệ thống pháp luật, hành chính của Pháp và Việt Nam (mặc dù hai nước có hệ thống chính trị khác nhau) và việc Việt Nam đánh giá cao kinh nghiệm của Pháp. Hợp tác này nhằm hỗ trợ những cải cách nhằm xây dựng một nhà nước pháp quyền.

I. Hệ thống pháp luật Việt Nam

Hệ thống pháp luật và hành chính Việt Nam kế thừa ba truyền thống pháp luật và hành chính : pháp luật phong kiến, pháp luật của Pháp và pháp luật xã hội chủ nghĩa : Nhà nước thống nhất, tập trung quyền lực, hệ thống tập trung dân chủ, công vụ sự nghiệp, quan hệ thứ bậc giữa nhà nước với các cơ quan địa phương và giữa các địa phương với nhau….

Trong vòng 10 đến 15 năm nay, Việt Nam tiến hành nhiều cải cách : sửa đổi sâu rộng hệ thống pháp luật (từ 10 năm nay), cải cách hành chính (bắt đầu vào năm 2001). Nhiều đạo luật quan trọng đã được sửa đổi hàng năm (chỉ riêng trong năm 2015, bộ luật dân sự, bộ luật tố tụng dân sự, bộ luật hình sự và bộ luật tố tụng hình sự).

Toàn bộ các cải cách này nhằm nâng cao tính hiệu quả của nền hành chính và của hệ thống pháp luật, hiện đại hóa bộ máy nhà nước, nhất là nhằm đáp ứng yêu cầu của một nền kinh tế thị trường và sự hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Tuy nhiên, mặc dù rất nhiều việc đã được thực thi, con đường cần phải đi vẫn còn rất dài.

Việt Nam có khoảng 10 000 luật sư cho 93 triệu dân, so với 60 000 luật sư ở Pháp cho 67 triệu dân. Các cơ quan tòa án Việt Nam đưa ra khoảng 400 000 bản án và quyết định mỗi năm, so với 4 triệu mỗi năm ở Pháp.

II. Trong lĩnh vực quản lý nhà nước, Việt Nam lấy Pháp làm hình mẫu tham khảo

Một bộ phận quan trọng của nền pháp chế Việt Nam từ lâu vẫn được giữ nguyên như trong thời kỳ thực dân Pháp. Cũng như Pháp, Việt Nam là một nước có luật thành văn và có cùng quan điểm về luật pháp, được thể hiện rõ nét bằng việc sử dụng các khái niệm pháp lý chung. Về tổ chức lãnh thổ (phân quyền, phân cấp) hệ thống của Pháp được coi như rất hiệu quả và gần với hệ thống Việt Nam.

Về tổ chức hành chính, Pháp được coi như một hình mẫu (mặc dù đôi khi hệ thống của Pháp khá phức tạp).

Thành tựu này không chỉ có được do mối quan hệ lịch sử chung giữa hai nước mà cũng là kết quả từ những đóng góp quan trọng của Pháp từ những năm 1990 và 2000, thông qua Nhà Pháp luật Việt – Pháp (một cơ quan độc đáo và độc lập, với sự lãnh đạo của các đại diện có số lượng quân bình của hai nước, chịu trách nhiệm về chuyên môn pháp lý, đào tạo chuyên gia pháp luật và phổ biến pháp luật tại Việt Nam và tại Đông Nam Á). Đóng cửa năm 2012, hoạt động của Nhà pháp luật Việt – Pháp vẫn được Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội tiếp tục duy trì và nhờ vào sự tham gia mạnh mẽ của các chuyên viên bổ trợ tư pháp của Pháp (luật sư, công chứng viên, chấp hành viên). Điều này khiến nhu cầu về chuyên gia Pháp ngày càng gia tăng.

Hiện nay chương trình hợp tác theo đuổi hai mục đích :

1°) Hỗ trợ sự phát triển của Việt Nam hướng đến một nhà nước pháp quyền, tôn trọng thứ bậc qui phạm và chấp nhận các quy tắc tương thích với các quyền và tự do căn bản.

2°) Củng cố tổ chức hành chính của Việt Nam

Các phương tiện hoạt động chủ yếu là :

- Các đoàn chuyên gia nghiệp vụ, nhằm cải thiện chất lượng luật pháp của Việt Nam.
- Đào tạo chuyên gia pháp luật, sinh viên và quan chức cấp cao tại Việt Nam và Pháp
- Hội thảo dành cho công chúng nhằm thúc đẩy việc tranh luận ý kiến.

Hợp tác của Pháp thực hiện tại Việt Nam đã đạt được những thành quả.

Về mặt pháp lý, nghề công chứng viên trước đây do nhân viên nhà nước đảm nhiệm, hiện nay phần lớn được các công chứng viên tự do thực hiện theo mô hình của Pháp ; nghề chấp hành viên, bị bãi bỏ năm 1975, đang được tái sinh ; luật dân sự Việt Nam hiện nay bắt buộc thẩm phán ra quyết định nếu không sẽ bị kết tội từ chối xét xử, ngay cả khi luật pháp không rõ ràng hoặc không quy định về việc này (giống như qui định tại điều 4 bộ luật dân sự của Pháp). Cuối cùng về cơ cấu hành chính, các nhà làm luật Việt Nam hiện nay đi theo các định hướng gần với luật của Pháp.

Cập nhật ngày 11/07/2017

Trở về đầu trang